Tekst voor vandaag Genesis 12:1

We lezen Genesis op de wijze van de lectio divina (zie voor een uitleg daarvan mijn stukje van 1 januari wat aan het eind hiervan staat), en maken gebruik van de ‘Orde van een persoonlijk morgengebed’ uit het Dienstboek van de Protestantse kerk. Wanneer je weinig tijd hebt, kun je ook alleen de tekst van de dag lezen en de lectio met mijn gedachten daarbij.

Lofprijzing
Geprezen zij de Aanwezige, de God van Israel,
de God die wonderen doet, Hij alleen,
geprezen zij zijn heerlijke naam voor eeuwig,
moge zijn heerlijkheid heel de aarde (en ook mijn leven) vervullen.

Stilte
Adem rustig en wordt innerlijk stil. Neem hier de tijd voor. Leg aan God voor wat je nu bezighoudt.

Lezing
We lezen vandaag Genesis 11:27-32 hardop in verschillende vertalingen.

Genesis 12:1
NBV21: De HEER zei tegen Abram: “Trek weg uit je land, verlaat je familie, verlaat ook je naaste verwanten, en ga naar het land dat Ik je zal wijzen.“

BGT: De Heer zei tegen Abram: “Ga weg uit je eigen land en ga weg van je familie. Ik zal je zeggen naar welk land je moet gaan.“

HSV: ‘De HEERE nu zei tegen Abram: Gaat u uit uw land, uit uw familiekring en uit het huis van uw vader, naar het land dat Ik u wijzen zal.’
‭‭
The Message: ‘God told Abram: “Leave your country, your family, and your father’s home for a land that I will show you.’
‭‭Genesis‬ ‭12:1‬ ‭MSG‬‬
‭‭
Lectio (wat valt mij op)
Zoals jullie weten lees ik ook het commentaar van Rabbi Jonathan Sacks op Genesis. Vandaag heeft hij een heel mooi commentaar op dit eerste vers, waarin hij alle nadruk legt op het belang van je verantwoordelijkheid nemen. Hieronder staat wat hij daarover zegt, en ik vind dat inspirerend en aansprekend.

“We zijn aangekomen bij het keerpunt van het boek Genesis. De vier verhalen die voorafgaan aan het verhaal van Abraham gingen over het ontwijken en afschuiven van verantwoordelijkheid. Adam ontkent persoonlijke verantwoordelijkheid. Kaïn loochent morele verantwoordelijkheid. Noach faalt voor de proef van de collectieve verantwoordelijkheid. Babel wijst de ontologische verantwoordelijkheid af: ‘het idee dat de ethische imperatief afkomstig is van een bron buiten het ik.’ Abraham vertegenwoordigt het keerpunt, hij biedt tegenwicht aan die voorafgaande mislukkingen.
Anders dan Adam aanvaardt Abraham persoonlijke verantwoordelijkheid: hij neemt Gods woord in acht en geeft gehoor aan de goddelijke oproep om op reis te gaan. Adam wordt tegen zijn wil verbannen uit Eden. Abraham ondergaat een soort vrijwillige ballingschap door het vertrouwde vaarwel te zeggen en op zoek te gaan naar het onbekende, slechts geleid door de stem van God.
Anders dan Kaïn aanvaardt hij morele verantwoordelijkheid: hij redt zijn neef Lot uit de oorlog. Hij is de hoeder van zijn broeder – nauwkeuriger: de hoeder van zijn broeders zoon – precies wat Kaïn ontkende. Abraham weet dat wij verplichtingen hebben, niet alleen tegenover ons zelf, maar ook tegenover anderen. Dat is het morele bewustzijn.
In tegenstelling tot Noach aanvaardt Abraham collectieve verantwoordelijkheid. Zelfs al weet hij dat de inwoners van Sodom goddeloos zijn, toch bidt hij voor hen, omdat er onder hen misschien onschuldige en rechtvaardige mensen zijn. Ze zijn niet zijn broeders, niet zijn familie, ze maken geen deel uit van zijn bijzondere verbond met God, maar het zijn mensen en Abraham voelt zich verplicht voor hen te bidden, ja zelfs ten behoeve van hen met God in discussie te gaan.
In tegenstelling tot Babels bouwers onderkent Abraham ontologische verantwoordelijkheid: de plicht van mensen om te reageren op Gods anders-zijn en gebod. Daar komt zijn grootste beproeving uit voort, zijn bereidheid om zelfs zijn zoon te offeren als God hem dat opdraagt. Abraham weet dat wij slechts ‘stof en as’ (Genesis 18:27) zijn voor het aangezicht van de Oneindige. Hij doet geen poging een toren te bouwen tot aan de hemel; het is zijn taak om op aarde aan de wil van de hemel te gehoorzamen.

Abraham is een nieuw type mens, iemand wiens leven een antwoord is op de roepstem van God…..
Met Abraham ziet een nieuw geloof het licht: het verantwoordelijkheidsgeloof, waarin het goddelijk gebod en het menselijk handelen elkaar ontmoeten en een nieuwe en gezegende orde voortbrengen, gebouwd op de principes van recht en gerechtigheid. Het jodendom is bij uitstek een godsdienst van vrijheid — niet de vrijheid in de moderne zin om te kunnen doen wat we willen, maar in de ethische zin: om te kunnen kiezen voor wat we behoren te doen en zo samen met God architecten te worden van een rechtvaardige en barmhartige sociale orde. Vrijheid in moderne zin leidt tot een cultuur van rechten; vrijheid in ethische zin leidt tot een cultuur van verantwoordelijkheden: vrijheid als verantwoordelijkheid.
De komst van Abraham was geen gering keerpunt. Bijna altijd voor zover de gedocumenteerde bewijzen teruggaan, hebben mensen hun tegenslagen toegeschreven aan andere factoren dan de menselijke wil of het ‘verantwoordelijke ik? Voor een belangrijk deel doen zij dat vandaag nog. In het verleden gaven zij de schuld aan de sterren, het lot, de wraakgodinnen, de goden. Vandaag de dag geven zij de schuld aan hun ouders, hun omgeving, hun genen, het onderwijssysteem, de media, de politici, en — als dat allemaal nog niet voldoende is – de joden.”

Meditatio (Moment van inkeer en verstilling)
Neem dit gedeelte en hoor wat de Aanwezige je hierin vandaag te zeggen heeft. Laat het van je hoofd naar je hart afdalen.
Bonhoeffer heeft eens gezegd: ‘Het is beter om weinig en langzaam in de Bijbel te lezen en te wachten tot het tot je is doorgedrongen, dan misschien wel veel van Gods Woord te weten maar het niet in je op te slaan.’ En St. Franciscus zei: ‘Veel weten en niets smaken, wat baat het?’

Enkele gedachten van mij
De stem van God verstaan is een innerlijke diepe overtuiging dat je weet wat je moet doen. En dat doe je dan niet omdat het moet, maar omdat je het wilt. Het is een één worden met de stem van God. Dat is niet altijd een gebaande weg, dat is ook niet altijd de weg die altijd gegaan bent, dat kan een hele nieuwe weg zijn. Maar je weet diep van binnen dat die weg goed is en dat je die weg moet en wilt gaan. Je neemt je eigen verantwoordelijkheid en schuift die niet af.
Rabbi Sacks geeft hierover nog een mooie mop die ik jullie niet wil onthouden.
“Er bestaat een joodse mop die het verlangen om verantwoordelijkheid te ontlopen duidelijker laat zien dan een filosofische beschouwing. Een jaar lang heeft rabbi Cohen geploeterd om zijn onhandelbare klas iets bij te brengen over het boek Jozua. Geen enkele leerling heeft goed opgelet, dus maakt hij de toets aan het eind van het jaar zo gemakkelijk mogelijk. Hij vraagt Marvin, die achter in de klas zit: ‘Wie heeft de muren van Jericho verwoest?’ Marvin antwoordt: ‘Sorry meneer, ik was het niet.’ Onthutst vertelt de rabbi dat aan Marvins ouders. Maar in plaats van zich te verontschuldigen reageren ze verontwaardigd: ‘Als Marvin zegt dat hij het niet heeft gedaan, dan heeft hij het niet gedaan. In zijn wanhoop gaat rabbi Cohen naar de voorzitter van de gemeente en vertelt hem het verhaal. De voorzitter luistert, trekt zijn la open, haalt zijn chequeboek tevoorschijn, schrijft erin en zegt: ‘Hier is duizend dollar. Zorg dat die muur gemaakt wordt en houd op met zeuren!”

Oratio (Gebeden)
Wat zou je zelf vanuit dit gedeelte aan God willen zeggen?
⁃ Aanwezige, geef ons de moed om steeds onze verantwoordelijkheid op ons te nemen en zo mens van en voor U in deze schepping te zijn.

Contemplatio
Verkeer in Gods aanwezigheid ….

Slot
⁃ Voor wie of wat wil je vandaag danken of bidden?
….

⁃ Sluit de gebeden af met het Onzevader als gebed om de heilige Geest:
Onze Vader in de hemel,
laat uw naam geheiligd worden,
laat uw koninkrijk komen,
laat uw wil gedaan worden op aarde zoals in de hemel.
Geef ons vandaag het brood dat wij nodig hebben.
Vergeef ons onze schulden, zoals ook wij vergeven wie ons iets schuldig is.
En breng ons niet in beproeving, maar red ons van het Kwaad.
Want aan u behoort het koningschap, de macht en de majesteit tot in eeuwigheid.
Amen.

Ga zo als gezegende mensen de dag in.

Ds. Sjaak Visser