De bergrede: leven in het rijk van de hemel.

Tekst voor vandaag Matteus 5:21-22

We lezen de Bergrede op de wijze van de lectio divina (zie voor een uitleg daarvan mijn stukje van 1 januari wat aan het eind hiervan staat), en maken gebruik van de ‘Orde van een persoonlijk morgengebed’ uit het Dienstboek van de Protestantse kerk. Wanneer je weinig tijd hebt, kun je ook alleen de tekst van de dag lezen en de lectio met mijn gedachten daarbij.

Lofprijzing
Geprezen zij de Aanwezige, de God van Israel,
de God die wonderen doet, Hij alleen,
geprezen zij zijn heerlijke naam voor eeuwig,
moge zijn heerlijkheid heel de aarde (en ook mijn leven) vervullen.

Stilte
Adem rustig en wordt innerlijk stil. Neem hier de tijd voor. Leg aan God voor wat je nu bezighoudt.

Lezing
We lezen vandaag Matteus 5:21-22 in verschillende vertalingen hardop.

Matteus 5:21-22
NBV: 21 Jullie hebben gehoord dat des tijds tegen het volk is gezegd: “Pleeg geen moord. Wie moordt, zal zich moeten verantwoorden voor het gerecht.” 22 En ik zeg zelfs: ieder die in woede tegen zijn broeder of zuster tekeergaat, zal zich moeten verantwoorden voor het gerecht. Wie tegen hen “Nietsnut!” zegt, zal zich moeten verantwoorden voor het Sanhedrin. Wie “Dwaas!” zegt, zal voor het vuur van de Gehenna komen te staan.

BGT: 21 Jullie weten wat er gezegd is tegen jullie voorouders. Het staat in de wet: «Je mag geen moord plegen. Wie een moord pleegt, moet gestraft worden.» 22 Dit zeg ik daarover: Ook wie kwaad wordt op een ander, moet gestraft worden. Ook wie een ander een dwaas noemt, moet voor de rechter komen. En wie een ander een gek noemt, komt in het eeuwige vuur.

HSV: ‘U hebt gehoord dat tegen het voorgeslacht gezegd is: U zult niet doden; en: Wie doodt, zal door de rechtbank schuldig bevonden worden. Maar Ik zeg u: Al wie ten onrechte boos is op zijn broeder, zal schuldig bevonden worden door de rechtbank. En al wie tegen zijn broeder zegt: Raka! zal schuldig bevonden worden door de Raad; maar al wie zegt: Dwaas! die zal schuldig bevonden worden tot het helse vuur.

The Message: ‘“You’re familiar with the command to the ancients, ‘Do not murder.’ I’m telling you that anyone who is so much as angry with a brother or sister is guilty of murder. Carelessly call a brother ‘idiot!’ and you just might find yourself hauled into court. Thoughtlessly yell ‘stupid!’ at a sister and you are on the brink of hellfire. The simple moral fact is that words kill.
‭‭
Lectio (wat valt op)
Jezus gaat nu in zes voorbeelden duidelijk maken hoe die grotere gerechtigheid, waar Hij het over had, verbonden is met een innerlijke levenshouding. Wat Jezus zegt is niet nieuw en is ook niet uniek onder Joodse rabbi’s, maar Hij dringt wel steeds door naar de kern waar het uiteindelijk om gaat. Het gaat Hem om de geest achter de letter. Moord begint in het hart en gaat van kwaad tot erger. Het is bijzonder dat Jezus zelfs al de innerlijke houding van het boos-zijn voor het gerecht wil brengen. Daar is de wortel van het kwaad. Nu is het niet erg om boos te zijn, maar wel hoe je ermee omgaat. Koester je het, onderdruk je het, verklaar je het weg, of erken je het en zie je het in het gezicht. Het gaat erom dat het in de openbaarheid gebracht wordt, voor het gerecht, en dat er recht aan gedaan wordt. Is het terecht dat je boos bent? Hoe ga je daar dan mee om? Kan je de ander de ander laten zijn in zijn eigenheid? Of maak je elkaar het leven zuur, verklaar je elkaar dood, verketter je elkaar? Hoe spreek je over elkaar? Noem je de ander een nietsnut? Negeer je de ander, ontken je zo zijn bestaansrecht? Ga je het gesprek nog wel met hem aan? Hoe respectvol, hoe waardig ga je met de ander om? Hoe laat je hem in zijn waarde? Mag hij er zijn? Of behandel je hem juist minderwaardig, dan mag hij er niet zijn in zijn eigenheid. Jezus schept een orde die zijn fundament heeft in het menselijk hart. Een haatdragend hart en de woorden die daaruit voortkomen kunnen dodelijk zijn.

Meditatio (Moment van inkeer en verstilling)
Neem dit gedeelte en hoor wat de Aanwezige je hierin vandaag te zeggen heeft. Laat het van je hoofd naar je hart afdalen.
Bonhoeffer heeft eens gezegd: ‘Het is beter om weinig en langzaam in de Bijbel te lezen en te wachten tot het tot je is doorgedrongen, dan misschien wel veel van Gods Woord te weten maar het niet in je op te slaan.’ En St. Franciscus zei: ‘Veel weten en niets smaken, wat baat het?’

Enkele gedachten van mij
Het is belangrijk om altijd respectvol met elkaar om te gaan, en niet denigrerend en diskwalificerend. Ieder heeft zijn eigen waarde. God geeft ieder een plaatsje onder de zon. Laten we zo ook naar elkaar kijken en met elkaar omgaan. Laten we ook onze boosheid in het gezicht zien. En zo ontdekken hoe we daar goed mee om kunnen gaan. In het opkomen voor onze eigen plaats, en in het ruimte geven aan de ander in zijn of haar plaats. Stel een wacht voor je mond, want ook woorden kunnen dodelijk zijn. Vrijheid van meninsuiting betekent niet dat je alles moet kunnen zeggen. Respect voor de ander geeft de grens aan.

Oratio (Gebeden)
⁃ Wat zou je zelf vanuit dit gedeelte tegen God willen zeggen? …
Vader in de hemel, boos worden is zo menselijk, laat daarom uw licht er steeds over schijnen, zodat het niet met ons aan de loop gaat, maar we er met U juist mee weten om te gaan.

Contemplatio
Verkeer in Gods aanwezigheid ….

Slot
⁃ Voor wie of wat wil je vandaag danken of bidden?
….

⁃ Sluit de gebeden af met het Onzevader als gebed om de heilige Geest:
Onze Vader in de hemel,
laat uw naam geheiligd worden,
laat uw koninkrijk komen,
laat uw wil gedaan worden op aarde zoals in de hemel.
Geef ons vandaag het brood dat wij nodig hebben.
Vergeef ons onze schulden, zoals ook wij vergeven wie ons iets schuldig is.
En breng ons niet in beproeving, maar red ons van het Kwaad.
Want aan u behoort het koningschap, de macht en de majesteit tot in eeuwigheid.
Amen.

Ga zo als gezegende mensen de dag in.

Ds. Sjaak Visser