De bergrede: leven in het rijk van de hemel.

Tekst voor vandaag Matteus 5:17-20

We lezen de Bergrede op de wijze van de lectio divina (zie voor een uitleg daarvan mijn stukje van 1 januari wat aan het eind hiervan staat), en maken gebruik van de ‘Orde van een persoonlijk morgengebed’ uit het Dienstboek van de Protestantse kerk. Wanneer je weinig tijd hebt, kun je ook alleen de tekst van de dag lezen en de lectio met mijn gedachten daarbij.

Lofprijzing
Geprezen zij de Aanwezige, de God van Israel,
de God die wonderen doet, Hij alleen,
geprezen zij zijn heerlijke naam voor eeuwig,
moge zijn heerlijkheid heel de aarde (en ook mijn leven) vervullen.

Stilte
Adem rustig en wordt innerlijk stil. Neem hier de tijd voor. Leg aan God voor wat je nu bezighoudt.

Lezing
We lezen vandaag Matteus 5:17-20 in verschillende vertalingen hardop.

Matteus 5:17-20
NBV: 17 Denk niet dat ik gekomen ben om de Wet of de Profeten af te schaffen. Ik ben niet gekomen om ze af te schaffen, maar om ze tot vervulling te brengen. Ik verzeker jullie: zolang de hemel en de aarde bestaan, blijft elke jota, elke tittel in de wet van kracht, totdat alles gebeurd zal zijn. Wie dus ook maar een van de kleinste van deze geboden afschaft en aan anderen leert datzelfde te doen, zal als de kleinste worden beschouwd in het koninkrijk van de hemel. Maar wie ze onderhoudt en dat aan anderen leert, zal in het koninkrijk van de hemel in hoog aanzien staan. 20 Want ik zeg jullie: als jullie gerechtigheid niet groter is dan die van de schriftgeleerden en de Farizeeën, zullen jullie zeker het koninkrijk van de hemel niet binnengaan.

BGT: 17 Jezus zei: Jullie moeten goed weten met welk doel ik gekomen ben. Ik ben niet gekomen om de wet van Mozes of de andere heilige boeken weg te doen. Ik ben juist gekomen om hun echte betekenis te laten zien.
18 Luister goed naar mijn woorden: Zo lang als de hemel en de aarde bestaan, zal er geen punt of komma uit de wet verdwijnen. De wet zal altijd blijven bestaan, totdat alles gebeurd is wat er gebeuren moet.
19 Stel dat iemand het kleinste regeltje van de wet afgeschaft, en dat hij anderen leert om dat ook te doen. Dan zal hij op de laatste plaats komen in Gods nieuwe wereld. Maar stel dat iemand zich aan de hele wet houdt, en dat hij anderen leert om dat ook te doen. Dan zal hij op de eerste plaats komen in Gods nieuwe wereld.
20 Luister naar mijn woorden: Doe wat God van je vraagt, en doe dat beter dan de wetsleraren en de farizeeën. Want anders kom je helemaal niet in Gods nieuwe wereld.

HSV: ‘Denk niet dat Ik gekomen ben om de Wet of de Profeten af te schaffen; Ik ben niet gekomen om die af te schaffen, maar te vervullen. Want, voorwaar, Ik zeg u: Totdat de hemel en de aarde voorbijgaan, zal er niet één jota of één tittel van de Wet voorbijgaan, totdat het alles geschied is. Wie dan een van deze geringste geboden afschaft en de mensen zo onderwijst, zal de geringste genoemd worden in het Koninkrijk der hemelen; maar wie ze doet en onderwijst, die zal groot genoemd worden in het Koninkrijk der hemelen. Want Ik zeg u: Als uw gerechtigheid niet overvloediger is dan die van de schriftgeleerden en de Farizeeën, zult u het Koninkrijk der hemelen beslist niet binnengaan.’

The Message: ‘“Don’t suppose for a minute that I have come to demolish the Scriptures—either God’s Law or the Prophets. I’m not here to demolish but to complete. I am going to put it all together, pull it all together in a vast panorama. God’s Law is more real and lasting than the stars in the sky and the ground at your feet. Long after stars burn out and earth wears out, God’s Law will be alive and working.
“Trivialize even the smallest item in God’s Law and you will only have trivialized yourself. But take it seriously, show the way for others, and you will find honor in the kingdom. Unless you do far better than the Pharisees in the matters of right living, you won’t know the first thing about entering the kingdom.’
‭‭
Lectio (wat valt op)
Wat Jezus direct duidelijk wil maken is dat Hij niets af doet van de traditie waarin Hij staat. Het zogenaamde Oude Testament blijft zijn volle geldigheid behouden. Maar Hij voegt en wel wat aan toe. Het gaat om de vervulling ervan. Dat wil zeggen dat het om een aanscherping gaat, om verdiepende inzichten. Het gaat ook om een actualisering ervan. Een rabijn, Hillel de oude, heeft eens gezegd: ‘Wie niet toevoegt, beeindigt.’ Wie niet creatief en dynamisch met de Aanwijzingen van de Aanwezige omgaat, maar alleen herhaalt wat er altijd al gezegd is, maakt de letters tot dode woorden. Wat Jezus doet is dat Hij achter de letterlijke betekenis de uiterste consequenties van die woorden opzoekt. En zo geeft Hij een verdieping aan die woorden en brengt Hij ze tot hun vervulling. Ze krijgen hun volle betekenis voor het alledaagse leven.
Het gevaar is dat je deze woorden van Jezus weer moralistisch op gaat vatten. Dan verworden ze tot een strenge wet. Maar dat is zeker niet wat Jezus bedoelt wanneer Hij zegt dat onze gerechtigheid groter moet zijn dan die van de schriftgeleerden. Het gaat om de juiste wijze van leven, en daarbij gaat het om de innerlijke motivatie van waaruit je leeft. En dat je daarin ervaart dat je leeft in de vrijheid zoals je Schepper die bedoeld heeft. De zaligsprekingen hebben ons in de sfeer van deze innerlijke motivatie gebracht, in het koninkrijk van de hemel.

Meditatio (Moment van inkeer en verstilling)
Neem dit gedeelte en hoor wat de Aanwezige je hierin vandaag te zeggen heeft. Laat het van je hoofd naar je hart afdalen.
Bonhoeffer heeft eens gezegd: ‘Het is beter om weinig en langzaam in de Bijbel te lezen en te wachten tot het tot je is doorgedrongen, dan misschien wel veel van Gods Woord te weten maar het niet in je op te slaan.’ En St. Franciscus zei: ‘Veel weten en niets smaken, wat baat het?’

Enkele gedachten van mij
De leefregels, de aanwijzingen van onze Schepper, vragen om een voortdurende interpretatie. Dat betekent dat we ook de toespitsingen van Jezus niet als wet moeten opvatten. Ook die moeten we weer naar hun spirituele intentie leren lezen. Alleen zo blijven we in de vrijheid en in de vreugde van het koninkrijk van de hemel leven. Jezus is ons daarin voorgegaan. Tot in de uiterste consequentie waarin Hij zijn leven gaf voor ons. Als teken van zijn onvoorwaardelijke trouw aan dit leven met en voor God. Hij is opgestaan als teken van zijn onvoorwaardelijke trouw aan ons. Hij zal ons nooit verlaten, nooit loslaten. Hij is met ons. Vanuit dat vertrouwen mogen we leven.

Oratio (Gebeden)
⁃ Wat zou je zelf vanuit dit gedeelte tegen God willen zeggen? …
Vader help me om achter de uiterlijke woorden steeds de innerlijke spiritualiteit te ontdekken van wat U tot mij te zeggen hebt. En zo die woorden in iedere situatie opnieuw tot hun echte vervulling te laten komen.

Contemplatio
Verkeer in Gods aanwezigheid ….

Slot
⁃ Voor wie of wat wil je vandaag danken of bidden?
….

⁃ Sluit de gebeden af met het Onzevader als gebed om de heilige Geest:
Onze Vader in de hemel,
laat uw naam geheiligd worden,
laat uw koninkrijk komen,
laat uw wil gedaan worden op aarde zoals in de hemel.
Geef ons vandaag het brood dat wij nodig hebben.
Vergeef ons onze schulden, zoals ook wij vergeven wie ons iets schuldig is.
En breng ons niet in beproeving, maar red ons van het Kwaad.
Want aan u behoort het koningschap, de macht en de majesteit tot in eeuwigheid.
Amen.

Ga zo als gezegende mensen de dag in.

Ds. Sjaak Visser